OPVOEDING - ZORGOUDER

I OUDERS I GROOTOUDERS I KINDEREN I ZORGOUDER I

Algemeen

In 1996 organiseerde het Overleg van de Kinder- en Jongerentelefoons een eerder kleinschalig belevingsonderzoek bij kinderen en jongeren zelf. Een ander onderzoek toetst een tiental communicatie- en opvoedingskenmerken bij kinderen
die bij een alleenstaande ouder of in een ‘wisselende’ gezinscontext leven. Over het algemeen is dit het enige onderzoeksmateriaal rond kinderen in Vlaanderen in een nieuwe gezinscontext. In twee recent verschenen boeken komt het
leven in een nieuw-samengesteld gezin wel uitvoerig aan bod.

“Nieuwe relaties na een scheiding liggen om meer dan een reden niet zo voor de hand. Ik denk dat de meesten hard hun best doen om te slagen, maar het feit dat er ook kinderen bij betrokken zijn, soms uit twee gezinnen, maakt het extra moeilijk.”

Kinderen in nieuw-samengestelde gezinnen leven vaak dag in dag uit samen met iemand die wettelijk niet hun ouder is maar met wie ze wel een (nauwe) band opbouwen. Juridisch komt de uitoefening van het ouderlijk gezag uitsluitend toe aan de persoon die door het recht als de ouder van het kind beschouwd wordt (na vaststelling van de afstamming, adoptie).

Het spreekt voor zich dat deze rechtsregels rond het ouderlijk gezag haaks staan op de werkelijkheid. Heel wat kinderen worden dagelijks opgevoed en verzorgd door personen die juridisch geen ouderlijk gezag hebben. Terwijl ook de dagelijkse zorg voor een kind in principe deel uitmaakt van het ouderlijk gezag en de persoon die het ouderlijk gezag heeft niet langer voor de dagelijks zorg instaat. Dit schept vaak onduidelijkheid en verwarring, ook voor kinderen. Juridisch is
deze persoon gewoon een ‘derde’ voor hen, terwijl dag in dag uit samenleven tussen een kind en een volwassene ook een pedagogische band schept. We menen dat het in het belang van kinderen is dat er ook in het wettelijk kader duidelijkheid
is over de positie van de persoon die geen ouder is maar wel dagelijks opvoedend handelt. Ook de Gezinsbond meent dat de verschillende gezinsvormen in onze wetgeving onvoldoende tot uiting komen. De groep nieuw-samengestelde gezinnen wordt steeds groter, maar ouderlijk gezag en verantwoordelijkheid worden nagenoeg volledig binnen het huwelijk en afstamming gekaderd.

Binnen de Staten-Generaal van het Gezin was een meerderheid het erover eens dat als slechts één ouder het ouderlijk gezag uitoefent, de andere persoon die met het kind samenleeft meer rechten moet toegewezen krijgen. Tegelijk werd er
gewaarschuwd voor een teveel aan personen met ouderlijke gezag of een gefragmenteerd ouderlijk gezag verdeeld over verschillende volwassenen. In de Kamer zijn er ook enkele wetsvoorstellen hangende rond invoering van het zorgouderschap in het Burgerlijk Wetboek.

Kwetsbaar nieuw-samengesteld gezin?

Vaak krijgen we een optimistisch en kleurrijk beeld van nieuw-samengestelde gezinnen. Toch wijst de praktijk uit dat een nieuw-samengestelde gezinscontext vaak ook broos is. Met als gevolg dat er niet zelden opnieuw een einde aan het
samenleven komt. Hulpverleners twijfelen of er in stiefgezinnen sprake zou zijn van méér problemen. Feit is wel dat het vaak om andere problemen gaat.

Een belangrijk ‘obstakel’ voor de gezinsvorming zijn de kinderen in een stiefgezin. Het feit dat er kinderen zijn, is het grootste verschil tussen de start van een stiefgezin en van een gewoon gezin. Meestal hebben kinderen geen stem in de
vorming van een stiefgezin. Ze kunnen wel hun eventuele afkeuring laten blijken, maar dat leidt meestal niet tot de beëindiging van de nieuwe relatie. De totstandkoming van het stiefgezin en de beperkte rol van kinderen in de besluitvorming over het nieuwe gezin ontwrichten het gezinsevenwicht.

Vanuit de hulp- en bemiddelingspraktijk komt niet het signaal dat nieuw-samengestelde gezinnen meer problemen zouden hebben. Ze hebben niet ‘meer’ maar wel ‘andere’ problemen. Komt er (opnieuw) een breuk in het stiefgezin, dan ervaren kinderen het vaak als erg moeilijk dat er geen wettelijk kader bestaat dat hen zelf een recht op contact met de ex-stiefouder, met ex-stiefbroers en -zussen garandeert.

“Bijna iedereen start een gezin in de waan dat het voor altijd is. We moeten vooral leren dat ouderschap voor altijd is. Geen enkele ouder mag een andere ouder het recht daarop ontzeggen. En verder mogen scholen en administraties meer rekening houden met het feit dat kinderen vaak meer dan een adres hebben, en dat ouders kinderen hebben die misschien niet bij hen wonen maar er toch bij horen.”

.

door Arno v.d. Voort v.d. Kleij

In dit artikel ga ik in op de sociale rechten en plichten van de stiefouder. Immers ook een stiefrelatie brengt sociale en relationele verantwoordelijkheden met zich mee, waar rechten en plichten uit voortvloeien. Voor een heldere communicatie binnen de partnerrelatie en binnen het stiefgezin is deze duidelijkheid onmisbaar. Ik zal eerst mijn algemene waardenoriëntatie met betrekking tot verantwoordelijkheden beschrijven. Ik gebruik de ik-vorm, omdat het mijn waarden zijn en geen algemeen geldende waarden. Het kan zijn, dat u zich erin herkent en ze onderschrijft, maar u kan het ook hardgrondig met mij oneens zijn.

Ik ben verantwoordelijk voor mijn leven en de moeilijkheden die ik daarin tegenkom. Ik heb zelf na te denken over hoe ik mijn leven in wil richten, wat voor mij in mijn leven belangrijk is. Ik heb zelf stil te staan bij wat mijn wensen, verlangens en behoeften zijn. Evenzo vind ik het belangrijk om mijn teleurstellingen, ergernis en frustraties serieus te nemen. Zij zeggen me, dat ik wat anders wil of dat ik (nog) niet krijg wat ik graag wil. Als ik mijn leven gelukkig wil maken, moet ik dat uiteindelijk zelf doen. Inmiddels weet ik ook dat ik dat niet alleen hoef te doen. Verantwoordelijkheid nemen voor mijn eigen leven betekent ook dat ik andere mensen kan inschakelen om mij te helpen, als ik er zelf niet meer uitkom. Verantwoordelijkheid voor mezelf nemen is niet zelf alles oplossen, maar ook anderen daarin een rol laten spelen. Het spreekt voor zich dat ik daarvoor mensen uitkies, die voor mij speciale betekenis hebben zoals mijn partner of een vriend. Het is dus primair mijn actie om duidelijkheid te ontwikkelen over wat ik wel en niet wil, maar ook om dat in contact te brengen met voor mij belangrijke anderen.

Ik ben als mens een sociaal wezen. Behalve een goede zorg voor mezelf wil ik van betekenis zijn voor anderen. Ik vind me daarom medeverantwoordelijk voor het wel en wee van belangrijke anderen in mijn leven: mijn partner, vrienden en collega's. Ik lever graag een bijdrage aan hun geluk als dat in mijn vermogen ligt. Ook zal ik graag een helpende hand reiken als er problemen zijn of als zij op mij een beroep doen om hen te helpen. Hoewel die ander een eigen verantwoordelijkheid voor zijn/haar leven heeft, vind ik me verantwoordelijk voor de kwaliteit van mijn hulp aan die ander. Als mijn hulp ontoereikend blijkt, zal ik onderzoeken wat ik anders kan doen. Mocht ik niets beters hebben dan kan ook ik voor die ander en mij hulp zoeken. Ik weet dat ik beperkingen heb en vind het belangrijk daar vooruit te mogen en te kunnen komen.

In mijn relaties kom ik altijd een lastig dilemma tegen: hoe combineer ik de zorg voor mezelf met de zorg voor de ander. Als ik dat andere woorden geef: hoe kan ik zo goed mogelijk voor mezelf én de ander zorgen, zonder dat ik tekort kom en ik de ander tekort doe! Als ik eerlijk ben lukt me dat niet altijd. Inmiddels weet ik hoe belangrijk het is, dat ik hierover openlijk ben naar mijn partner, vrienden en collega's. Ik weet dat ik voor de belangrijke relaties, die ik onderhoud, niet alleen verantwoordelijk ben. Ik mag, kan en moet die belangrijke anderen ook aanspreken op hun verantwoordelijkheid voor onze relatie. Het gaat mij hierbij helemaal niet meer om ons Hollandse gezegde: "waar er twee vechten hebben er twee schuld". In essentie gaat het mij erom dat ik het goed wil hebben met bijvoorbeeld mijn partner en dat geldt voor mijn partner evenzeer. Als er spanningen of moeilijkheden in onze relatie sluipen dan is niet
een van ons beiden verantwoordelijk, maar dan zijn we dat allebei. We hebben dan allebei te onderzoeken wat ons aandeel in de moeilijkheid is. We hebben dan allebei een bijdrage te leveren om uit de moeilijkheden te komen. Hoe persoonlijker wij in staat zijn om onze eigen moeiten onder woorden te brengen en wat we dan wel willen des te minder vervallen we in verwijten naar de ander of in het bepalen van wiens schuld het is.

Nu komt ik toe aan het toespitsen van deze drievoudige verantwoordelijkheid op de rollen van partner, (stief)ouder en gezinslid. Ik vind dit daarom van belang. omdat het mijn ervaring is, dat helderheid over wat wiens verantwoordelijkheid is in een stiefgezin veelal ontbreekt. Het dragen van deze verantwoordelijkheden berust in eerste instantie op een eigen behoefte, op een eigen keus. Als ik val op een vrouw met kinderen en dus kies voor een relatie met haar, dan houdt dat tevens in dat ik me medeverantwoordelijk maak voor het stiefgezin waar ik deel van uitmaak. Een vrouw met kinderen, die een nieuwe man in haar leven toelaat, is ook medeverantwoordelijkheid voor de intrede in het stiefgezin van haar partner.

De partnerrelatie is de motor in elk gezin dus ook in een stiefgezin. Die motor loopt goed als hij regelmatig brandstof krijgt, als hij goed onderhouden wordt en als bij panne een monteur tijdig wordt ingeschakeld. Als we dit niet zorgvuldig doen, is het gevaar op slijtage groot en lopen we de kans op onherstelbare schade. Als partner ben je verantwoordelijk voor en is het je taak dat je, wat jij met de ander wilt, in contact brengt met die ander. Dat geldt evenzeer voor de moeiten die je hebt met die ander. Je bent als partner verantwoordelijk voor het open naar voren brengen van jouw wensen en verlangens ten opzichte van die ander. Dus gaat het om het geven van duidelijkheid over wat je wel en niet wilt met je partner. Daarnaast ben je er als partner medeverantwoordelijk voor dat de ander dat naar jou toe ook doet. Als er een verschil van mening is, dan ben je samen verantwoordelijk voor overleg tot dat er een gemeenschappelijk standpunt is of dat je beiden accepteert dat de standpunten onverenigbaar zijn. De teleurstelling, de pijn van die onverenigbaarheid laat je elkaar merken. Als je je uit wanhoop terugtrekt uit je relatie, is het nodig dat je zegt waarom je je terugtrekt, voordat je dat feitelijk doet.

1. als partner ben je allereerst verantwoordelijk voor het naar voren brengen van je eigen behoeftes en frustraties, alsmede het zelf oplossen van je eigen problemen;

2. als partner ben je medeverantwoordelijk je partner te helpen datzelfde ook te doen;

3. als partner ben je medeverantwoordelijk voor samen oplossen van de problemen in je onderlinge relatie.

In veel stiefgezinnen bestaat op dit punt onduidelijkheid. Wie is verantwoordelijk voor wat? Wie kan wat, wanneer zeggen tegen wie? De moeilijkheid zit hem in het feit dat in een stiefgezin er minstens een biologische ouder is en een stiefouder. Bovendien is er meestal een niet-verzorgende elders wonende ouder van de kinderen, waarmee vaak ook nog contact is. Hierin zit dan ook een belangrijk verschil met een kerngezin. Toch geldt ook in een stiefgezin dat je als ouder/stiefouder verantwoordelijk bent voor het reilen en zeilen van je gezin. De stiefouder is dan weliswaar geen biologische ouder maar wel mede-opvoeder van de kinderen van zijn partner. Dat de stiefouder in de rol van mede-opvoeder vaak niet van het begin af aan in een stiefgezin wordt geaccepteerd door de kinderen, maar regelmatig ook niet door de partner/ouder doet hieraan niets af. Evenzo komt het voor dat de stiefouder zich bewust of feitelijk losmaakt van zijn opvoedingsverantwoordelijkheid voor de stiefkinderen. In mijn ogen doorgaans niet uit onwil maar veeleer uit onmacht. Hoe verwerf je een plek als mede-opvoeder, terwijl diezelfde rol zoveel potentiële meningsverschillen en wellicht conflicten in
zich draagt? De stiefouder heeft feitelijk als partner en als lid van het stiefgezin de taak van mede-opvoeder. Daarover zijn wat mij betreft geen misverstanden. De acceptatie van deze taak en het vinden van een passende vorm vraagt echter om uitgebreid en geduldig overleg tussen de partners. De stiefouder heeft de verantwoordelijkheid de moeiten met deze taak actief te bespreken met de andere ouder. De stiefouder kan de biologische ouder aanspreken op hulp en steun bij het uitoefenen van deze taak. Bovendien is de stiefouder verantwoordelijk voor het openlijk naar voren brengen van de eigen behoeften en standpunten met betrekking tot de opvoeding bij de andere ouder. De stiefouder kan de biologische ouder erop aanspreken dit zelfde ook te doen. Beiden zijn verantwoordelijk elkaar hierbij te helpen. Het werkt destructief wanneer de ene ouder/-opvoeder de ander voortdurend kritiseert op hoe hij/zij deze taak uitvoert. Kritiek geven betekent meestal niet de ander helpen zijn/haar taak beter uit te voeren. Medeverantwoordelijkheid van de ander bestaat juist in: het zoeken naar wegen hoe jij de ander kunt helpen zijn/haar taak beter te vervullen. Een vruchtbaar overleg met de elders wonende niet-verzorgende ouder over opvoedingskwesties is vaak uiterst lastig. Belangrijk hierbij is om een goed onderscheid te maken tussen de verschillende stiefgezinnen c.q. huishoudens. Het past de ouders/stiefouders zich te onthouden van oordelen over hoe het in het andere stiefgezin gaat. Die grens te trekken valt vaak moeilijk, maar vraagt respect voor ieders eigen wijze van handelen. Daar waar zich echt zorgwekkende situaties met betrekking tot de kinderen aandienen blijft uiteraard een ieder zowel de ouder als de stiefouder verantwoordelijk om naar wegen te zoeken deze te verbeteren. Verder verdient het aanbeveling om, waar mogelijk, de stiefouder(s) bij het overleg tussen de beide biologische ouders (ex-partners) te betrekken. Dit veronderstelt echter wel een acceptatie van de opvoedingsinbreng van de stiefouder(s) door de biologische ouder(s).

1. als ouder/stiefouder draag je allereerst zelf verantwoordelijkheid voor de problemen die je als ouder/stiefouder in je stiefgezin hebt;

2. als ouder/stiefouder draag je medeverantwoordelijkheid voor de problemen van de andere gezinsleden; .

3. als ouder/stiefouder kun je de andere gezinsleden aanspreken op hun gezamenlijk verantwoordelijkheid voor het onderhouden van de gezinsrelaties;

4. als ouder/stiefouder ben je medeverantwoordelijk voor het aanbrengen van een respectvolle grens tussen het eigen stiefgezin/huishouden en dat van de andere ouder.

Kleine kinderen hebben geen verantwoordelijkheid voor het gezinsfunctioneren. Met het groeien van hun zelfstandigheid groeit ook hun verantwoordelijkheid, totdat ze als pubers en adolescenten medeverantwoordelijk zijn. Zolang kinderen deel uitmaken van het stiefgezin, kunnen ouder en stiefouder hen op hun verantwoordelijkheid om mee te werken aan het oplossen van problemen in het stiefgezin aanspreken. Zelfs als externe hulp nodig is kunnen de ouder en stiefouder de kinderen verplichten mee te doen aan gezinsgesprekken. Kinderen zijn nooit verantwoordelijk voor het functioneren van de ouder/stiefouder als ouder/opvoeder en voor de problemen die de ouder/stiefouder als partner hebben. Ook al voelen ze dat vaak wel zo.

Vader, moeder en gemiddeld twee kinderen. Zo ziet traditiegetrouw het doorsnee Nederlandse gezin eruit. Maar hoe lang nog? Scheiding, adoptie en homohuwelijken leiden tot nieuwe gezinsvormen. Studium Generale neemt vanaf maandag 12 april al die nieuwe gezinnen gedurende vijf weken onder de loep. Hekkesluiter in de lezingenreeks is dr. Ed Spruijt, hoofddocent kinder- en jeugdstudies. Hij presenteert op 10 mei zijn onderzoek naar de gevolgen van echtscheiding. Eén daarvan is de opkomst van een nieuw type gezin: het stiefgezin.
Wordt het stiefgezin het meest voorkomende gezinstype in de 21ste eeuw?
"Ik hoop het eigenlijk niet. Maar ik denk dat het getalsmatig wel een heel belangrijk gezinstype zal worden. Het aantal echtscheidingen is nu al 35.000 per jaar, terwijl jaarlijks 80.000 huwelijken worden gesloten. Over een tijdje loopt de helft van het aantal huwelijken uitop een scheiding. Aangezien verreweg de meeste mensen na een scheiding streven naar een nieuwe relatie zal het aantal stiefgezinnen zeer toenemen. Het aantal echtscheidingen bij tweede huwelijken is vervolgens nog hoger dan bij eerste, namelijk 60 procent. Dat is ook niet zo gek, want als je het vergelijkt met een eerste huwelijk zijn er nogal wat risicofactoren extra. Je begint op een meer gevorderde leeftijd, er zijn kinderen in het spel, je hebt te maken met ex-en, met ouders die misschien verzorgd moeten worden, met familie. Noem maar op. Het is veel moeilijker een goed evenwicht te vinden in een stiefgezin dan in een eerste gezin."
Hoe verschillen hedendaagse stiefgezinnen van stiefgezinnen uit vroeger tijden?
"Vroeger - voor de oorlog - kwamen met name stiefmóedergezinnen veel voor. Oorzaak was meestal de dood vanmoeder in het kraambed. Vader hertrouwde zo snel mogelijk, want hij moest op het land werken en er was wél iemand nodig voor het huishouden en de verzorging van de kinderen. Die nieuwe vrouwwerd met name in agrarische gezinnen vaak gezien als een bedreiging voor het bezit van de familie van de man en van de overleden vrouw. Stiefmoeders werden dus met argusogen bekeken, ze hadden een negatief imago. Inderdaad, vandaar die sprookjes vol kwaadaardige stiefmoeders.
"Het woord stiefgezin roept nog steeds negatieve associaties op. Herhaaldelijk is gepleit voor een andere naam. Maar alternatieve benamingen als 'opnieuw samengesteld gezin', 'tweede gezin' of 'hertrouwgezin' raken niet echt ingeburgerd. Het zal voorlopig nog wel even 'stiefgezin' blijven."
Evenwicht
Sinds wanneer wordt er onderzoek gedaan naar moderne stiefgezinnen?
"In de tweede helft van de jaren tachtig hebben wij vanuit Utrecht voor het eerst landelijk onderzoek gedaan naar het Nederlandse doorsnee stiefgezin. We moesten een steekproef trekken, want stiefgezinnen staan nergens als zodanig geregistreerd. We zijn gestart bij de voogdijregisters van de kinderen. Als een kind gescheiden ouders had, bepaalde de rechter destijds nog welke van de ouders het gezag kreeg over de kinderen. De ander werd dan toeziend voogd. Op gemeentelijk niveau werd dat geregistreerd en bewaard. Overigens iets wat inmiddels is veranderd. Nu houden beide ouders het ouderlijk gezag.
"Enfin, we hebben twintig gemeenten in Nederland bereid gevonden om mee te doen. We hebben een steekproef genomen uit de voogdijregisters en vervolgens de adressen van de kinderen opgezocht en gekeken of daar twee volwassenen stonden ingeschreven. Zo ja, dan was de kans groot dat het een stiefgezin betrof. Die gezinnen hebben we aangeschreven met het verzoek om mee te doen aan ons onderzoek.
"Driehonderd gezinnen hebben we uitgebreid geïnterviewd, deels mondeling, deels schriftelijk. Met als doel het Nederlandse doorsnee stiefgezin in kaart te brengen. In negen van de tien gevallen gaan de kinderen na de scheiding bij de moeder wonen. Dus de stiefouder is -een
enkele lesbische relatie daar gelaten - een stiefvader. Als die man zelf vader is, wonen zijn biologische kinderen in 85 procent van de gevallen bij zijn ex. In een derde van de stiefgezinnen krijgen de nieuwe partners samen nog een of meer kinderen. 85 Procent van die partners besluit te trouwen. En, zoals gezegd, drie van de vijf tweede huwelijken strandt uiteindelijk.
"Uit het onderzoek kwamen drie typen stiefgezin naar voren. Het verdeelde, waarbij stiefouders ruzie maken over de opvoeding en erproblemen zijn met ex-partners. Kinderen uit die gezin-nen hebben het het moeilijkst. Dan het open stiefgezin. De echtscheiding is redelijk afgehandeld, er is een beleefd kontakt met de ex-en. Het nieuw samengestelde gezin probeert er onderling het beste van te maken, er wordt gepraat.
Het derde type stiefgezin is het gesloten, traditionele type. De nieuwe partner wordt voorgesteld als de nieuwe papa, over de vorige hebben ze het niet, of zo min mogelijk. Zand over het vorige huwelijk, er wordt verhuisd en in de nieuwe omgeving weet niemand dat de vader des huizes niet de biologische vader is.
"Wij dachten zelf dat het open gezinstype als het beste uit de bus zou komen. Tot onze verrassing bleek dat het gesloten gezinstype het minstens zo goed deed. Maar bij nadere beschouwing is dat eigenlijk niet zo verwonderlijk. Stiefgezinnen hebben in feite twee traumatische gebeurtenissen meegemaakt. Eerst de scheiding zelf, met daaraan voorafgaand een periode vol spanningen en ruzies. En vervolgens het zoeken naar een nieuw evenwicht als een nieuwe partner zijn intrede doet die voor de kinderen een nieuwe vader probeert te zijn.
"De kinderen uit stiefgezinnen blijken juist behoefte te hebben aan rust, ritme en regelmaat. In het ouderwetse gezinstype, gedijen ze goed, want na al die ellende en veranderingen willen ze eindelijk duidelijkheid. Dat verklaart dus waarom het met veel kinderen uit die gesloten gezinnen zo goed gaat."
Kontakt
Hebben kinderen in stiefgezinnen het moeilijker als één van de ouders door scheiding is vertrokken dan als dat door de dood is veroorzaakt?
"Uit vervolgonderzoek is gebleken, dat het met kinderen uit oude stiefgezinnen gemiddeld beter gaat, dan met kinderen uit nieuwe stiefgezinnen. Met andere woorden: het doodgaan van je vader of moeder is minder erg dan scheiding. Op zich is de gebeurtenis heel droevig. Maar uiteindelijk is de dood minder erg in de beleving, zowel voor de kinderen als voor de ouder die achter blijft. Meestal heb je goede herinnering aan de overleden ouder. Naarmate de tijd verstrijkt worden die alleen maar beter. En je hebt het beeld van een goed huwelijk. Bij een scheiding heb je daarentegen slechte herinneringen aan het huwelijk en naarmate je er langer over praat worden die alleen maar slechter. Plus dat die persoon nog bestaat. Dus je moet een manier vinden om daar mee om te gaan. En tenslotte is de financiële positie van de verweduwde gezinnen beter dan die van gescheiden gezinnen. Want na een scheiding moeten opeens twee huishoudens draaien van een hoofdinkomen en wacht nogal eens de bijstand.
"Overigens bestaat het beeld dat na een scheiding de kinderen bijna altijd regelmatig kontakt hebben met de niet-verzorgende ouder. Maar uit het onderzoek bleek dat dertig tot veertig procent van de kinderen geen enkel kontakt meer heeft met de biologische ouder die na de scheiding apart ging wonen. Kontakt is dus helemaal niet zo vanzelfsprekend.

Het probleem van veel verzorgers is en dit zijn toch nog vaak de stiefmoeders, die de zorgen voor de kinderen op zich nemen, dat ze het te goed en te snel willen doen. Ze willen zo graag weer een gewoon gezin. Helaas is een kerngezin beslist niet hetzelfde als een stiefgezin. Het kost meestal veel tijd voor het een beetje gaat lopen. ( 4 tot 7 jaar) Het is raadzaam om als stiefouder de eerste tijd de kat uit de boom te kijken en af te wachten hoe ze het allemaal doen in het gezin. Daarna is het goed om als ouders met elkaar te praten over de regels. Maak samen de regels.

Val elkaar ook niet af waar de kinderen bij zijn. Stiefmoeders hebben over het algemeen hele onwerkelijke en onredelijke verwachtingen van zichzelf.

Het te goed willen maken

Mijn eigen verwachtingen waren ook onvoorstelbaar groot. Ik dacht, "deze familie heeft heel veel liefde nodig". De moeder was na de diagnose kanker erg snel overleden. Er was geen gelegenheid geweest om afscheid te nemen. Er was een deur dichtgegooid. De kinderen en de vader hadden heel veel verdriet. Ik dacht als ik met veel liefde en zorgen voor ze klaar sta, worden we een gezin. Moederen is mij op het lijf geschreven dus dat moet lukken. Het verdriet was te groot. Er kon bijna niet over gepraat worden. Dat is als buitenstaander heel moeilijk te begrijpen. Heel langzaam werd het praten over het verlies mogelijk. Mijn verwachtingen dat we een gezin zouden worden is een grote droom. Dat lukt niet weet ik inmiddels. Bij bepaalde gelegenheden zijn we toch twee gezinnen.

Het te goed willen doen

Stiefmoeders voelen het verdriet van het hele gezin. Ze nemen dat verdriet op hunschouders. Ze denken dat als ze goed hun best doen alles goed zal komen. Op die manier denken ze de pijn en het verdriet weg te kunnen nemen van de kinderen en de partner. Vooral als de biologische moeder is overleden. Omdat stiefmoeders zich ontzettend verantwoordelijk voelen doen ze extra hun best.

Proberen een gelukkig en harmonieus gezin te zijn

Stiefmoeders hebben de neiging om te doen alsof ze een kerngezin zijn. Het komt ook door familie en de maatschappij. Er mag over de stresssituatie een korte tijd geklaagd worden. Dan moet het over zijn. In ieder geval heeft de omgeving er geen oren meer naar.

Jezelf wegcijferen

Stiefmoeders hebben de neiging om hun eigen wensen en behoeften weg te cijferen. Pas later komen ze er achter, als ze in crisis zijn vanwege de situatie dat zij ook wensen en behoeften hebben. Vaak is de grens bereikt. De stiefmoeder moet opnieuw overwegen dat wat zij wil.

De verwachting dat ze meteen van hun stiefkinderen moeten houden

Stiefmoeder hebben het idee dat ze van hun stiefkinderen moeten houden, ja en wel net zoveel als van hun eigen kinderen. Ik had aan de telefoon een stiefmoeder die helemaal vol zat van het stiefgezin. Ze kon er niet meer tegen. De stiefkinderen waren zo anders dan haar eigen kinderen. Toen ik zei dat ze met haar eigen kinderen kon lezen en schrijven, zuchtte ze ja dat is zo. En toen ik zei dat je van je eigen kinderen meer houdt dan van je stiefkinderen begon ze te huilen. Ze zei mag je dat zeggen. Ik zei vraag het maar aan de stiefkinderen. Zij zullen zeggen wij houden van onze moeder toch ook meer dan van jou.

Het wegstoppen van negatieve gevoelens en gedachten.

Stiefmoeders kunnen over het algemeen heel lang de nare gevoelens en gedachten weg stoppen. Tot ze het niet meer kunnen opbrengen om hun negatieve gevoelens te zeggen. Een uitbarsting van alle nare gevoelens en gedachten kunnen het gevolg zijn. De bom barst. Er is crisis in het gezin. Er zal gepraat moeten worden.

Faal en schuldgevoelens.

Stiefmoeders kunnen zich in de nieuwe situatie zeer onzeker voelen. Als de problemen moeilijk en veel zijn kunnen gevoelens van ik kan het niet, falen de kop opsteken. Doordat het niet lukt komen de schuldgevoelens ook nog eens boven. Stiefmoeder betrekken te snel alles op zichzelf, op eigen tekortkomingen. Ik zou zeggen betrek niet alle goede bedoeling op je stiefmoederschap maar op de realiteit. Ondanks het feit dat stiefmoeders weten dat niet alles op zichzelf moeten betrekken doen ze dit. Het lijkt erop dat ze dit ook niet uit kunnen schakelen.

Je te sterk op je stiefkinderen richten ipv op de relatie met je partner

Stiefmoeders hebben het idee dat hun relatie met hun partner pas echt goed is als ze een moeder kunnen zijn voor de kinderen. Voor de kinderen is het veel belangrijker om te laten zien dat de partnerrelatie goed is. Ze hebben immers de relatie van hun ouders al stuk zien gaan. Onbewust zullen zij jullie relatie uittesten op sterke en zekerheid om te zien of deze relatie wel goed is en vooral blijvend. Het is belangrijk dat de kinderen voelen en in het bijzonder geldt dit voor scheidingskinderen dat er niemand tussen de partnerrelatie kan komen; miemand en zeker zijzelf niet. Kinderen kunnen daar nog wel eens op uit zijn. Stiefmoeders hebben de neiging om alles dat fout gaat in een stiefgezin te betrekken op de stiefkinderen. In die valkuil trap je makkelijk. Het stiefkind krijgt vaak de schuld, terwijl de partner degene is die niet met de stiefmoeder communiceert waardoor zaken fout gaat. Kijk er voor uit dat stiefkinderen de schuld krijgen van iets dat hoort bij de relatie met de partner.

De rol van de stiefmoeder moeilijker dan die van de stiefvader?

Er wordt vaak gesteld dat de rol van de stiefmoeder moeilijker is dan die van de stiefvader. Stiefmoeders brengen over het algemeen meer tijd door met de kinderen dan stiefvaders. Van de stiefmoeder wordt vanzelfsprekend moederlijkheid verwacht. Verder wordt er ook van ze verwacht dat zij goed met kinderen kunnen omgaan. Bovendien hechten vrouwen meer waarde en belang aan een goede relatie met de kinderen. Ook wordt er wel genoemd dat dit komt omdat kinderen over het algemeen een intiemere band hebben met hun moeder dan met hun vader. Stiefmoeder zonder eigen kinderen hebben het over het algemeen moeilijker dan stiefmoeders met eigen kinderen. Bij stiefvaders met eigen kinderen is dat niet zo. Deze kampen vaak met schuldgevoelens.

bron: www.oudersenkinderen.nl

Acht valkuilen voor zorgmoeders

In mijn praktijk zie ik veel stiefproblemen, die misschien voorkomen hadden kunnen worden als de desbetreffende stiefmoeders zich vooraf bewust waren geweest van een aantal gevaren die er op de loer liggen. Hieronder zal ik aangeven welke gevaren dat zijn, en hoe je ze kunt vermijden.

• Het té goed willen doen - Veel stiefmoeders voelen het verdriet (door scheiding of overlijden) van het hele gezin. Ze nemen dat verdriet op hun schouders. Ze denken dat alles goed zal komen als ze maar héél erg hun best doen.

  Maar: jammergenoeg kunnen de pijn en het verdriet van de kinderen en de partner niet zomaar weggenomen worden. De stiefmoeder kan dat in ieder geval niet in haar eentje bewerkstelligen, hoe hard ze ook haar best doet. Stel uw verwachtingen dus niet al te hoog.

• Te weinig tijd nemen - Veel stiefmoeders denken dat ze binnen de kortste keren een gelukkig en harmonieus gezin moeten hebben. Ze gaan dan voorbij aan de vuistregel dat het bereiken van een nieuw evenwicht zo'n 4 tot 7 jaar duurt.

  De haast om (te) snel klaar te zijn, is overigens mede te wijten aan de omgeving. Die vindt meestal dat het na een tijdje gewoon over moet zijn met het gedoe en het gezeur.

• Jezelf wegcijferen - Veel stiefmoeders hebben de neiging om hun eigen wensen en behoeften te onderdrukken. Dat kan een tijd goed gaan, maar op een gegeven loopt het spaak.

  Pas op het moment dat er een crisis ontstaat, kom je erachter dat je ook zélf wensen en behoeften hebt. De stiefmoeder moet dan opnieuw overwegen wat zij eigenlijk wil...

• Negatieve gevoelens wegstoppen - Doorgaans kunnen stiefmoeders heel lang hun nare gevoelens en gedachten wegstoppen. Tot de bom barst.

  Op een gegeven moment kun je het echt niet meer opbrengen om leuk en vrolijk te blijven doen. Een uitbarsting van alle nare gevoelens en gedachten kan dan het gevolg zijn. Er is crisis in het gezin, en er zal gepraat moeten worden. Veel handiger is natuurlijk om die ellende voor te zijn, en niet te lang te wachten met het uiten van datgene wat je dwars zit.

• Denken dat je het niet kunt - Stiefmoeders kunnen zich in de nieuwe situatie heel onzeker voelen. Dat is normaal en begrijpelijk. Het zijn nu eenmaal moeilijke omstandigheden waar je in zit. Funest is echter om hieruit af te leiden dat je faalt in je moederschap en te denken dat het allemaal aan jou ligt. Ook de schuldgevoelens die hiervan het gevolg kunnen zijn, zijn zeer schadelijk. Zowel voor jezelf als voor het gezin.

  Veel stiefmoeder betrekken te snel alles op zichzelf, op hun eigen tekortkomingen. Natuurlijk heeft u tekortkomingen, maar die hebben we allemaal. Daar bent u echt niet de enige in. Het is dus zaak om de dingen in proportie te zien, en zo helder mogelijk te analyseren waar de werkelijke problemen zitten. Soms is daar hulp van buitenaf bij nodig.

• Je te sterk richten op je stiefkinderen - Veel stiefmoeders hebben het idee dat de relatie met hun partner pas echt goed is als ze een moeder kunnen zijn voor de kinderen. Voor de kinderen is het echter veel belangrijker om te zien dat de relatie met uw partner (hun vader) goed is. Ze hebben immers de relatie van hun ouders ook al stuk zien gaan. Het advies is dus om je als stiefmoeder in eerste instantie te richten op je partner en niet op de kinderen.

  Bewust of onbewust zullen veel kinderen de nieuwe relatie gaan uittesten, om te zien of die wel krachtig genoeg is, en of ze erop kunnen vertrouwen dat die relatie blijvend zal zijn. Het is dus belangrijk dat de kinderen voelen dat er niemand tussen u en uw partner kan komen, ook zijzelf niet. Met name kinderen die een echtscheiding hebben meegemaakt, kunnen daar nog wel eens op uit zijn.

  Effectieve methodes om je niet al te veel op de kinderen te hoeven richten, zijn: werk en hobby's. Hoe meer je je daarmee bezighoudt, hoe beter. Het kan heel wat irritaties voorkomen.

• De kinderen de schuld geven - Veel stiefmoeders hebben de neiging om alles wat er fout gaat in een stiefgezin, te betrekken op de stiefkinderen. In die valkuil trap je heel gemakkelijk. Het stiefkind krijgt vaak de schuld, terwijl het in veel gevallen om een communicatieprobleem tussen de stiefmoeder en haar partner gaat.

  Waak er dus voor dat de stiefkinderen niet de schuld krijgen van iets dat in werkelijkheid thuishoort bij de relatie met uw partner.

• Denken dat je de vorige moeder kunt vervangen - Sommige stiefmoeders denken dat ze een echte moeder voor hun stiefkinderen kunnen worden. Dat kan helaas niet. Meer dan een stiefmoeder kun je nooit worden. De kinderen hebben namelijk al een moeder, ook al is die overleden of niet dagelijks aanwezig.

  Elke poging om de moederrol over te nemen is misplaatst en tot mislukken gedoemd. Probeer je dat wel, dan verlies je vaak meer meer dan je wint. Maar niet getreurd: een goede stiefmoeder is ook heel wat waard!

  Ietje Heybroek
  p/a redactie@ouders.nl

Bron www.ouders.nl

Valkuilen voor zorgvaders

Als het niet lekker loopt in een samengesteld gezin, kan dat tal van oorzaken hebben. Eén van de belangrijkste problemen is dat de (nieuwe) ouders zich onvoldoende realiseren dat het bereiken van een nieuw evenwicht gewoon heel veel tijd kan kosten.

Daarnaast kunnen er natuurlijk allerlei specifieke problemen spelen. In Valkuilen voor stiefmoeders vertelde ik al wat er zoal mis kan gaan bij stiefmoeders. Hieronder zal ik aangeven waar stiefvaders voor op moeten passen.

• Concurreren met de biologische vader - Als een stiefvader gaat concurreren met de biologische vader, bijvoorbeeld door óók te gaan voetballen of te gaan dansen maar dan net ietsje beter, bestaat het risico dat de kinderen worden aangemoedigd om beide vaders met elkaar te gaan vergelijken. Veel kinderen zullen dan kiezen voor hun biologische vader, met teksten als: "Waarom zouden we het op jouw manier doen, je bent onze vader niet."

  Tip: probeer als stiefvader die strijd niet aan te gaan. Doe je dat wel, dan graaf je misschien je eigen graf. Dan zullen je stiefkinderen zeggen dat hun eigen vader het veel beter doet.

• De kinderen veroordelen vanwege hun erfelijke belasting - Als stiefvader heb je vaak een eenzijdig beeld van de biologische vader. Bijna alles wat je over hem weet, weet je van je partner, die soms niet al te beste herinneringen heeft aan haar vorige relatie.

  Dat kan z'n weerslag hebben op de kinderen. Het risico is dat je de slechte eigenschappen van de biologische vader (zoals beschreven door je partner) gaat terugzien in de kinderen. Met alle spanningen vandien.

  Tip: probeer je stiefkinderen zo veel mogelijk te beoordelen op wie ze zélf zijn, zonder daarbij te denken aan hun biologische vader.

• De rol van je nieuwe schoonouders niet goed inschatten - Veel grootouders vinden het moeilijk om te accepteren dat hun dochter een nieuwe partner heeft. Ze zijn dan al snel geneigd om hun afkeuring over te dragen op hun kleinkinderen. Voor de kinderen wordt het dan wel heel moeilijk om hun stiefvader nog aardig te vinden, of zich aan hem te hechten.

  Tip: houd er rekening mee dat het gedrag van de kinderen ingegeven kan zijn door hun grootouders. Probeer anderzijds ook wel begrip op te brengen voor de grootouders, omdat veranderingen altijd moeilijk zijn, voor iedereen.

• Voorbijgaan aan je eigen schuldgevoelens - Veel stiefvaders hebben te kampen hebben met schuldgevoelens tegenover hun eigen kinderen, die meestal nog bij de ex-partner wonen. Ze hebben het gevoel dat ze hun kinderen in de steek gelaten hebben. Soms zijn die schuldgevoelens zo sterk dat de stiefvader geen ruimte heeft voor de stiefkinderen met wie hij samenleeft.

  Tip: probeer je bewust te worden van eventuele schuldgevoelens en probeer die gevoelens – als ze er zijn – los te koppelen van je stiefkinderen.

• Ten prooi vallen aan loyaliteitsconflicten - Wanneer een stiefvader een goede relatie heeft met zijn stiefkinderen, kan dit de relatie met zijn eigen kinderen beïnvloeden. Die zien hem bijvoorbeeld alleen in de weekends en in de vakanties, waardoor ze jaloers kunnen worden op de aandacht die hij aan zijn stiefkinderen geeft. Zelf kan de stiefvader in een loyaliteitsconflict terechtkomen als hij het gevoel krijgt dat hij zijn eigen kinderen in de steek laat.

  Tip: ook hier is het belangrijk om goed bij jezelf na te gaan in hoeverre er dit soort loyaliteitsconflicten kunnen spelen. Daarmee is het probleem nog niet opgelost, maar zien wat er speelt is wel de eerste stap.

• Gevoelens van je stiefkinderen verkeerd inschatten - Een stiefvader kan denken dat hij zijn eigen kinderen en zijn stiefkinderen gelijk behandelt, maar zijn stiefkinderen kunnen daar heel anders over denken. Die kunnen het idee hebben dat ze achtergesteld worden, wat natuurlijk niet bevorderlijk is voor een fijn contact.

  Tip: af en toe een gesprek met het hele gezin kan nuttig zijn om alle sluimerende gevoelens van onvrede boven tafel te krijgen (en af te spreken wat ermee gedaan gaat worden).

• De aandacht te veel concentreren - Vooral in het begin van een (nieuwe) relatie kan een stiefvader de neiging hebben om extra veel tijd te besteden aan zijn eigen kinderen of juist aan zijn stiefkinderen. In beide gevallen is er tijd nodig om een goede balans te vinden. Maar ondertussen kunnen zowel zijn eigen kinderen als zijn stiefkinderen wel boos op hem zijn.

  Tip: neem de tijd voor het vinden van een goede balans tussen je eigen kinderen en je stiefkinderen.

• Je buitengesloten voelen
  Veel stiefvaders voelen zich buitengesloten. Ze voelen zich soms het vijfde wiel aan de wagen en de moeder kiest altijd partij voor haar kind.

  Vooral stiefvaders zonder eigen kinderen kunnen zich eenzaam voelen. De moeder heeft een geschiedenis met haar kinderen, maar de stiefvader heeft tijd nodig om deze geschiedenis met zijn stiefkinderen op te bouwen.

  Tip: probeer het gevoel te accepteren als iets wat erbij hoort. Het is verklaarbaar en begrijpelijk. Op den duur zal het vanzelf slijten. Af en toe eerlijk erover praten met de partner kan helpen (vooropgesteld dat het niet op verwijtende toon gebeurt; de moeder en de kinderen kunnen er immers niets aan doen).

• Onmiddellijke volgzaamheid van de kinderen verlangen
  Gezagskwesties kunnen vaak problemen geven, net als in een 'gewoon' gezin. Zo is de ene ouder misschien veel strenger dan de ander. Het verschil is echter dat ouders die altijd samen voor hun kinderen hebben gezorgd, de tijd hebben gehad om een evenwicht te vinden tussen hun verschillende opvoedingsstijlen. Bij een stiefvader die er middenin valt, is dat evenwicht er nog niet. Een bijkomend probleem kan zijn dat het gezin waarin hij terecht komt, nog allerlei oud zeer moet verwerken.

  In stiefgezinnen kunnen gezagsproblemen groter worden als de stiefvader onmiddellijke volgzaamheid van zijn stiefkinderen verlangt met wie hij een veel kortere relatie heeft dan de moeder.

  Soms krijgt hij ook een dubbele boodschap van de moeder, wat het extra moeilijk kan maken. Aan de ene kant wil zij dat haar kinderen ook naar hem luisteren, terwijl ze aan de andere kant geen bemoeial wil. Ze kan het immer best alleen af en ze wil niet dat er iemand tussen haar en haar kinderen komt. In zo'n geval weet de stiefvader dan niet goed waar hij aan toe is, wat er van hem verwacht wordt. Vooral oudere kinderen zijn van streek als een stiefvader een gezagsrol ten opzichte van hen aanneemt. Zij voelen het verlies van de autonomie die zij in het eenoudergezin hadden verworven.

  Tip: voor stiefvaders is het goed als zij zich in het begin wat afzijdig houden van gezagskwesties. Dat is best moeilijk, want hij moet zich dan maar aanpassen aan de opvoedingsstijl van de moeder, terwijl hij het er niet mee eens is.

• De reddersrol willen aannemen
  Stiefvaders kunnen soms menen dat zij eens grondig orde op zaken moeten stellen, omdat er lange tijd een man ontbroken heeft in het huis (als er sprake was van een periode van eenoudergezin). Een man kan zich dan al gauw een soort reddersrol aanmeten.

  Tip: probeer de reddersrol te vermijden. De kans op ongelukken is erg groot.

• Conflicten aangaan over geld
  Stiefvaders die wettelijk gehuwd zijn, zijn onderhoudsplichtig aan hun stiefkinderen (bij ongehuwd samenwonen geldt deze verplichting niet). Een stiefvader die zelf gescheiden is, en zijn eigen kinderen heeft achtergelaten in het vorige gezin, kan best moeite hebben met een financiële bijdrage voor het onderhoud van zijn stiefkinderen.

  Uit onopgeloste geldkwesties kan veel bitterheid ontstaan, die vaak over de hoofden van de kinderen wordt uitgevochten. Probeer dat te voorkomen.

  Tip: zorg voor een goede, duidelijke financiële regeling. (Voor meer informatie: zie Rechten en plichten van stiefouders .)

  Ietje Heybroek
  p/a redactie@ouders.nl

Bron www.ouders.nl

Kinderen hoeven niet te weten waarom hun ouders scheiden

Dit is het verhaal van een kind dat zowel bij de moeder als bij de vader geconfronteerd wordt met een zorgouder, door het verhaal te lezen komt men wat meer te weten wat er in de hoofden van kinderen, van gescheiden ouders, omgaat. Vooral hoe ze reageren op uitspraken en gedragingen van hun ouders en zorgouders.

Lees het volledige verhaal hier

OP REIS MET JE LIEFSTE... EN ZUN KINDEREN

HEMEL OF HEL?

Je maakt je winterbenen vakantieklaar met een laag bruinen-zonderzon en pakt je fleurigste rokjes in voor een vakantie met de nieuwe liefde van je leven.Maar dan herinner je het je weer. Hij heeft kinderen. Ik ga op reis en ik neem mee... de monstertjes van mijn man. Of valt het allemaal mee?

Tekst Kristien-in-'t-Ven

Er wordt vaak gezegd: je weet waar j e aan begint als je kiest voor een man met kinderen.

Maar is dat wel zo? Verliefdheid overkomt je.

Je vindt hem geweldig, charismatisch, knap en intelligent. Dan pas hoor je dat hij kinderen heeft. En jij hebt er geen. Tja. Dan zijn de gevolgen in het begin vaak moeilijk te overzien. Lucie (39), vertaalster uit Antwerpen, houdt enorm veel van haar nieuwe partner.Maar dat wil niet zeggen dat ze het altijd makkelijk heeft met de tijd die zijn twee dochters uit een vorig huwelijk opeisen. «Sinds ik hem ken, heb ik hem op vrije dagen nooit alleen. Altijd neemt hij vakantiedagen op als zijn dochters er zijn, nooit eens voor mij alleen. Ik hoor vaak 'dat wist je op voorhand, je wist dat hij kinderen had', maar dat is niet eerlijk, je kunt het niet . inschatten. Je begint heel naïef aan zo'n relatie, je denkt dat je wel van die kinderen kunt houden alsof het je eigen kinderen zijn.Dat is de grootste valkuil, dat kun je namelijk nooit . In het begin vond ik dat zo gemeen van mezelf. Tot een vriendin me vroeg: houden zijn kinderen dan net zoveel van jou als van hun moeder? En zo is het, je bent hun moeder niet, je hebt ze gewoon af en toe te leen. En vaak op momenten dat je je man liever eens niet zou delen.»

PRAAG IS EEN FANTASTISCHE STAD, MAAR MIJN AANDACHTZIEKE JANKENDE STIEFDOCHTERS VERGALDEN DE HELE REIS Louise (35), logopediste

BESPREEK ALLES GRONDIG

Een relatie met iemand met kinderen, als jij er geen hebt, beantwoordt sowieso aan een apart model. Je kunt zijn kinderenniet'ontlopen' of 'wegdenken' uit jullie relatie. Ze zijn er, en vooral: ze zijn erg belangrijk voor je partner. Hun belang zal altijd eerst komen, en des te meer als hij nog steeds rondloopt met een schuldgevoel over de scheiding met zijn ex. Relatietherapeute Marijke Leys: «Het beste is dan ook zo vroeg mogelijk in de relatie alles grondig te bespreken en afspraken te maken. Goed, misschien een beetje een domper op de passie, maar als je echt verder wilt met deze man vat je beter de koe bij de horens. En dat gaat van hoe je staat tegenover zijn kinderen, in hoeverre je je wil engageren als 'stiefmoeder' tot praten over de verdeling van de tijd voor jou en die voor zijn kinderen.

Ook tijdens de vakanties.» Want dan komt die langverwachte zomer in zicht en worden er vakantieplannen gesmeed. En natuurlijk wil hij zijn kinderen een vakantie met hem gunnen, zeker als hij in het weekend systeem zit. Maar soms voel jij je daarbij in de kou gelaten. Louise (35), logopediste uit Ninove, weet er alles van. «Onze vakantie in Praag was de hel. Ik vind de dochters van mijn man achterbaks, lui en zeer brutaal. Ik moet hen om me heen verdragen omdat hun vader mijn geliefde is. Praag was een prachtige stad, maar de herinnering aan aandachttrekkende, jankende stiefdochters doet de wens om nog eens terug te gaan snel vervliegen. De jongste maakte luide scènes midden op straat en stortte zich dan dramatisch in de armen van haar vader, alsof ze stierf van ellende. Als ik vroeg wat er aan de hand was, kreeg ik geen antwoord. Later kreeg ik van mijn man te horen dat ik altijd commentaar heb en altijd negatiefben. Ik wil nooit meer op vakantie met zijn kinderen.» Ester (37), medewerkster in een reisbureau uit Westerlo, mag dan wél goed opschieten met de kinderen van haar man, toch ervaart ook zij wrevel. Na een jaar van hard werk wil ze graag uitrusten tijdens een weldoende vakantie, maar dat is door zijn kinderen geen evidentie. «De vakantie is bij ons een heet hangijzer. Maar het grootste probleem ben ikzelf, niet zijn kinderen. Ik voel me heel snel schuldig tegenover hen. Afgelopen jaar zijn we met de caravan naar Zweden geweest, op zich een hele leuke vakantie, voor iedereen, behalve voor mij. De twee oudsten sliepen samen in een tentje, dus die gingen zo ongeveer naar bed als wij ook gingen slapen, de twee kleintjes lagen bij ons in de caravan, dus 's morgens om half 7 waren we alweer wakker. Kortom, geen halfuurtje per dag voor jezelf, laat staan voor elkaar. En dat is me uiteindelijk wel opgebroken. Ik zou zo graag eens uitgerust terugkomen van vakantie, in plaats van dat ik juist toe ben aan vakantie.»

IK BEN BLIJ DAT HENK TIJDENS DE VAKANTIE ZIJN VADERROL TEN VOLLE OPNEEMT. DES TE ONTSPANNENDER VOOR MIJ Lucia (42),zelfstandige

ZOEK NAAR EVENWICHT

« Uit de verhalen van deze vrouwen blijkt nog eens het belang van het samen naar een evenwicht zoeken in een toch vrij complexe situatie», zegt Marijke Leys. «Hij heeft zijn verplichtingen en behoeften ten opzichte van zijn kinderen, maar ook jij hebt behoeftes en daar moet ook hij naar luisteren. Je kan het thema vakantie best goed op voorhand doorpraten. Hoe gaan jullie de vakantie doorbrengen? Bestaat de mogelijkheid om een stuk vakantie met twee door te brengen en dan op een ander tijdstip een vakantie met de kinderen? afspreken jullie af de grote vakantie met zijn kinderen door te brengen, maar zijn er dan een paar fijne citytripweekendjes voor jullie alleen?» Brigitte (45), receptioniste uit Aalst, doet het op die manier: een vakantie mét het zoontje van haar man, én een vakantie met hem alleen. «En dat is echt nodig. Zijn driejarige zoon heeft gedragsstoornissen en dat drukt een stempel op de hele vakantie. Onze eerste vakantie hadden we een huisje gehuurd en in de tuin een 'strafbankje' geïnstalleerd. Daar moest hij op gaan zitten als hij zich niet aan de regels hield, en hij heeft er het grootste deel van de vakantie op doorgebracht. Hij bleef ook steeds maar vragen waarom papa mama niet meer liefvond. Intussen aanvaardt hij me nog steeds niet. Gelukkig kan ik elk jaar ook twee weken met mijn man alleen op vakantie, anders zou ikhet niet volhouden.»

GELUKKIG KAN IK ELK JAAR OOK TWEE WEKEN MET MIJN MAN ALLEEN OP VAKANT'E, ANDERS TREK IK HET NIET Brigitte (45), receptioniste

EIS GERUST PRIVETIJD

En dat is de essentie van de zaak: je kunt zijn kinderen niet wegcijferen, maar je mag gerust privétijd voor jullie beide eisen. Als jullie daarover afspraken kunnen maken, heeft jullie relatie veel kans op slagen. Het zal jullie allebei rustiger en blijer maken als de behoeften van elk worden ingevuld. Rechtstreeks gevolg is dat het ook de negatieve druk wegneemt van de vakantie met zijn kinderen. Jij komt immers een andere keer nog wel volop aan je trekken. En dat geeft ook die vakantie meteen al een grotere garantie op pret en ontspanning. En voor je het weet, ,'alt die vakantie met zijn kinderen nog mee ook. Lucia (42), zelfstandige uit Essen: «Ik heb het ook moeten leren, hoor, maar een vakantie samen verloopt prima nu. Henk en ik hebben duidelijke afspraken: op vakantie hou ik me tegenover zijn kinderen bewust op de achtergrond. We doen wel dingen samen, maar Henk is de hoofd opvoeder. Ik ken situaties waarin de nieuwe vriendin zich gaat uitsloven en plots drie keer in één weekend met de kinderen naar de bioscoop gaar en als een gek pizza's met ze gaat bakken. Dar werkt niet, want kinderen voelen daar de onoprechtheid ook wel van aan. Bovendien getuigt het van weinig respect voor hun moeder. Je moet als nieuwe partner vooral niet proberen een nieuwe moeder voor ze te zijn, wam dat ben je niet, punt uit. De vakantie samen is in de eerste plaats "oor Henk en zijn kinderen. Voor mij is her bovendien prettiger dat Henk zijn vaderrol Ten volle opneemt, dat is een stuk ontspannender voor mij tijdens de vakantie. En op die manier creëren we een gezellige sfeer die voor iedereen werkt.

HIJ HEEFT ZIJN VERPLICHINGEN EN BEHOEFTES TEN OPZICHTE VAN ZIJN KINDEREN, MAAR OOK JIJ HEBT BEHOEFTES EN DAAR MOET HIJ NAAR LUISTEREN Relatietherapeute Marijke Leys

5 TIPS OM JE VAKANTIE TE LATEN SLAGEN van Psychologe Hermine Van Haver

1 Te hoge verwachtingen hebben hetzelfde effect als teveel wijn : EEN KATER

Wat je zeker niet mag doen, is je op voorhand tot in het detail gaan voorstellen hoe geweldig het allemaal wordt, want dan raak je teleur gesteld. Je mag niets proberen te forceren, dat werkt niet bij kinderen. Vertrekken met bescheiden verwachtingen en een soepele houding is veel beter.

2 Je eigen ideeën over opvoeding laat je beter bij de limonade en smeerkaas: IN DE KOELKAST

In het begin moet je vooral opserveren en op de achtergrond blijven. Naar de kinderen toe is het nodig dat je op één lijn staat met je man. Het is een slecht idee om meteen jouw visie op opvoeden te gaan doordrukken, ook als je het manifest oneens bent met de beslissing van de vader. Zulke dingen hebben tijd nodig.

3 Zen en de kunst van het zorgouderschap:

Als partner moet je tollerant zijn voor het feit dat je man vooral papa wil zijn op de momenten dat hij zijn kinderen ziet, zeker als hij in het weekend systeem zit. Als vader wil hij zijn tijd met zijn kinderen optimaal benutten en compenseren voor alle tijd die hij niet met hen kan doorbrengen. Als de kinderen er dan zijn tijdens de vakantie zal hij prioriteit geven aan hen en dat is eigenlijk logisch. Vaak zit de vader met een innerlijk conflict, met name in verband met schuldgevoelens over de scheiding.

4 Het ploegensysteem: ZIJ KRIJGEN HEM OVERDAG, JIJ KRIJGT HEM 'S AVONDS

Indien er maar één grote vakantie is, die dan gezamelijk wordt doorgebracht, kan je afspreken dat de tijd overdag naar de kinderen gaat en de avondtijd meer naar het koppel gaat.

5 Kinderen: EEN NIET ONAARDIGE DIERSOORT

Probeer jezelf open te stellen om tijd door te brengen met zijn kinderen en er zelf ook van te genieten. Je zal dan merken dat de kinderen dan veel makkelijker zullen tolereren dat er ook privétijd is voor het koppel. Als je je heel de dag afzijdig houd en dan 's avonds de papa opeist, zal dat niet in dank aanvaard worden door de kinderen

Bron NINA Jaargang 2 nr 47 23 juni 2007 Het Laatste Nieuws

Een kleine noot van het Steunpunt Blijvend Ouderschap, deze tips gelden niet alleen voor zorgmoeders maar ook voor zorgvaders.

Kinderen in nieuw samengestelde gezinnen: een verhaal apart

Er zijn in ons land tussen de 5,2% en de 7% nieuw samengestelde gezinnen waar naar schatting 9,5% à 10% van het totaal aantal kinderen in leven. Deze realiteit neemt toe en is bovendien moeilijk te meten. Waarschijnlijk ligt het aantal kinderen dat effectief en ten minste een gedeelte van de tijd in nieuw samengestelde gezinnen leeft, nog hoger. Het aantal kinderen dat op geregelde tijdstippen van de ene nieuw samengestelde familie naar de andere (nieuw samengesteld of één ouder) verhuist, groeit voortdurend.

Het zijn allemaal redenen om verhoogde aandacht te hebben voor de problemen en het welzijn van kinderen en jongeren die leven met een ouder en een stiefouder. Daarom   organiseert de Koning Boudewijnstichting een colloquium over dit thema op donderdag 6 november in Brussel.

Volgens verschillende gegevens (statistieken en onderzoeksresultaten) in een studie van de Université de Liège, die tijdens het colloquium wordt voorgesteld, bevinden de nieuw samengestelde gezinnen zich op het vlak van de levensomstandigheden ergens tussen de traditionele gezinnen (die de beste levensomstandigheden hebben) en de éénouder gezinnen in. Van die laatsten heeft 39,3% het moeilijk om de touwtjes aan mekaar te knopen tegenover 19,3% van de nieuw samengestelde gezinnen en 7,3% van de klassieke gezinnen.
Wat het inkomen betreft, behoort 24% van de klassieke gezinnen tot de armste categorie (minder dan 450 euro per persoon per maand). Bij de eenoudergezinnen bedraagt dat cijfer 47,8% en bij de nieuw samengestelde gezinnen 34,2%.

Op het vlak van huisvesting leeft slechts 57,6% van de kinderen in nieuw samengestelde gezinnen en 48,9% van de eenoudergezinnen in een huis dat eigendom is van de ouder(s). Dat cijfer stijgt tot 85,2% voor kinderen van klassieke gezinnen. Deze tendens is ook te zien in het gebrek aan ruimte in de woonsten van nieuw samengestelde gezinnen. Het gebrek aan privacy is voor 18,9% van de kinderen een feit, tegenover 19,6% van de kinderen in eenoudergezinnen en waar dat slechts een probleem is voor 5,8% van kinderen in klassieke families.

66,9% van de kinderen in klassieke gezinnen heeft minstens één buitenschoolse activiteit. In eenoudergezinnen gaat het over 53,6% van de kinderen tegenover 58% in nieuw samengestelde gezinnen.

Denkpistes
In het licht van de situatie van deze gezinnen, dikwijls ontstaan na een familiecrisis of een scheiding en vooral in het licht van de situatie van de kinderen die moeten leren omgaan met deze situatie, heeft de Koning Boudewijnstichting verschillende benaderingen om beter rekening te houden met de realiteit van de kinderen.
Omkaderd door een Begeleidingscomité heeft de Stichting geluisterd naar de kinderen en naar experts.

Er bestaan vanzelfsprekend geen kant en klare recepten en talrijke problemen moeten nog besproken worden, maar toch kunnen een aantal bedenkingen en concrete aanbevelingen prioritair worden geformuleerd om de levensomstandigheden van  kinderen in nieuw samengestelde gezinnen te verbeteren:

- nadenken over de mogelijkheid om een systeem van twee adressen of dubbele domiciliëring op
te zetten voor kinderen die deels bij de ene en deels bij de andere ouder wonen;
- de normen voor sociale woningen herzien, meer kamers voorzien, zelfs al zijn ze de helft van de tijd niet in gebruik;
- rekening houden met de wensen en behoeftes van de kinderen tijdens het proces van het uit elkaar vallen en het opnieuw samenstellen van de gezinnen;
- informeren over de mogelijkheden om een professional te raadplegen van zodra er conflicten ontstaan en sensibiliseren over de impact van de scheiding op het welzijn van de kinderen;
- rekening houden met de kinderen in kansarme nieuw samengestelde gezinnen;
- een maatschappelijk debat organiseren (niet enkel voor de juristen) over de opportuniteit om juridische instrumenten te creëren met het oog op het formaliseren van de relatie tussen stiefouder-kind; op het definiëren van de positie en het statuut van de stiefouder;
- de opvoedingswereld (school, jeugdbeweging, ….) aanzetten om meer rekening te houden met de realiteit waarmee kinderen uit nieuw samengestelde gezinnen worden geconfronteerd.

Welke rol voor de uitgebreidere familie en de opvoedingswereld
In tijden van grote wijzigingen in de gezinnen (scheiding, éénouder periode, vorming van een nieuw samengestelde familie), kunnen externe spelers zoals de school, de jeugdbeweging, de sportclub, vrienden en buren een niet onbelangrijke steun bieden aan kinderen en jongeren. Hun hulp en hun empathie kunnen een grote rol spelen als de situatie thuis verslechtert of als in het kader van een nieuw samengesteld gezin een stiefouder of andere kinderen in hun leven komen. De familie in de ruime betekenis van het woord is eveneens belangrijk: de grootouders, broers en zusters zijn sterkhouders die kalmerend en stabiliserend kunnen werken.

Multidisciplinaire aanpak voor complex probleem
Het door de Koning Boudewijnstichting georganiseerde colloquium richt zich tot iedereen die professioneel met kinderen en jongeren van nieuw samengestelde gezinnen werkt en die geconfronteerd wordt met de realiteit van deze families. Het gaat om specialisten in familiezaken, directeurs van scholen en leerkrachten, psychologen, advocaten, bemiddelaars, jeugdrechters, sociale werkers….

Het is gebaseerd op een multidisciplinaire aanpak en is het eindpunt van een proces dat het mogelijk heeft gemaakt om verschillende facetten van nieuw samengestelde gezinnen te integreren:

- een onderzoek naar facts and figures werd gevoerd door de Université de Liège;
- een Begeleidingscomité heeft geluisterd naar de experts die rechtstreeks met deze realiteit te maken hebben rond vier thema's: huisvesting van nieuw samengestelde gezinnen, relaties in de families, de psycho-sociale ontwikkeling van het kind, de culturele en socio-economische aspecten;
- getuigenissen van jongeren werden verzameld;
- denkpistes werden geformuleerd;
- experts stellen hun visie en hun gegevens voor tijdens een colloquium.

De bijdragen van de experts en alle documenten van het colloquium kunnen geconsulteerd worden op de site www.kbs-frb.be van de Stichting

De publicatie ‘Het kind in nieuw samengestelde gezinnen' kan besteld worden op het nummer 070/233.723 of gedownload op www.kbs-frb.be .

Het colloquim vindt plaats op 6 november in Brussel in Hotel BLOOM!, Koningsstraat 250, 1210 Sint-Joost-ten-Noode, van 9u. tot 16u.
Inschrijvingen zijn niet meer mogelijk.

Auteur van dit artikel:
OuderNet.be
www.oudernet.be

Ik haat mijn stiefkinderen. Hoe moet ik daarmee omgaan? (13 en 16 jr)

11 juni 2004

We zijn nu 4½ jaar een samengesteld gezin: ik (31 jaar) met mijn twee kinderen van 6 en 8 jaar en mijn huidige man (40 jaar) met zijn twee kinderen van 13 en 16 jaar. De stiefkinderen wonen bij ons omdat hun moeder niet meer leeft (door zelfdoding).

Ik heb erg veel problemen met mijn stiefkinderen. Ze hebben geen respect - niet voor mij en niet voor hun vader. Ze pikken, ze liegen, en ze brengen dingen over naar de buitenwereld waardoor je voor schut wordt gezet.

Ik heb voornamelijk problemen met het liegen en bedriegen en het pikken (eten, geld, fiets, spullen, noem maar op).

Daarnaast verzorgen ze zichzelf slecht, waardoor er bijna van mij verwacht wordt dat ik bij het ritueel van je 's avonds schoonmaken bij mijn 16-jarige stiefzoon ga staan, om te kijken of dat wel gebeurt.

Als ze bij de ouders van hun overleden moeder zijn, blijkt dat wij ineens perfecte kinderen hebben. Daar kan alles wel. Zelfs het schoon houden van zichzelf.

Wij hebben de opa en oma om hulp gevraagd, maar vaak krijgen wij te horen: geduld, het zijn nog maar kinderen. We hebben echter nooit écht feedback van ze.

Nu hebben deze opa en oma aangeboden dat de twee oudsten dan maar voor een jaar bij hun komen wonen. Ik vind het heel erg dat je als opa en oma met zo'n oplossing komt en niet het gezin steunt. Ik weet het niet meer.

Mijn man gaat eraan onderdoor. Die ziet dezelfde genen als die zijn vrouw had en wil hen daarvoor behoeden. En iedere keer krijgt hij de deksel op zijn neus.

En dan hebben we mijn eigen kleintjes nog. Ik heb een relatie achter de rug met een ex-man met behoorlijk losse handjes en heb uiteindelijk na 12 jaar de kracht gevonden om hem te verlaten.

Ik ben best wel snel in deze relatie gestapt. We hebben zeker de eerste twee jaar alleen maar aan de oudste twee besteed, vanwege het rouwen. Maar ik merk nu aan het gedrag van de kleintjes dat zij ook aangeven aandacht te willen en van dat eeuwige gezeur van de twee oudsten af te willen.

Ik zit met mijn handen in het haar.

We hebben gezinshulp gehad, RIAGG, psychologen, noem maar op. Iedereen zegt dat wij goed handelen en niets te veel van ze verlangen. Gewoon basis. En toch verandert er niets. Ze blijven vieze kleding verstoppen, in plaats van in de was te doen. Ze blijven er onverzorgd uitzien, ondanks alle mogelijkheden en kleding-opties. Ze blijven liegen, pikken en bedriegen, ondanks onze vele gesprekken met hen.

Ik ben het praten zat. Ik wil rust. Ik wil met mijn man 's avonds op de bank een gewoon gesprek met hem voeren. Ik wil man en vrouw zijn. Ik wil de kleintjes in alle rust op bed leggen en ze een verhaaltje voorlezen, in plaats van ze snel op bed leggen en tussen het geruzie van vader en kinderen te moeten springen.

Ik had nooit gedacht dat ik het in me had om kinderen te kunnen haten. Ik ben gek op kinderen. Maar ik ben nu zo ver dat ik mijn stiefkinderen haat!

[naam en adres bekend bij de redactie]

Antwoord

Dat was een heel verhaal. Ik zal proberen het samen te vatten:

• er zijn problemen met uw twee stiefkinderen;
• ze hebben geen respect voor u en ook niet voor hun eigen vader;
• ze liegen, bedriegen en pikken, en ze zeggen dingen waardoor u zich voor schut voelt staan;
• u voelt zich niet gesteund door de opa en oma van uw stiefkinderen;
• opa en oma hebben aangeboden om uw stiefkinderen een jaar in huis te nemen;
• de hulpverlening zei dat u het goed doet, en dat u niet te veel moet verlangen van de jongens;
• u bent het zat en u wilt gewoon rust.

  Hieronder zal ik alle aspecten van uw vraag proberen te behandelen. Het belangrijkste is echter dat u zich moet realseren dat het hebben van een stiefgezin heel moeilijk kan zijn. En u bent niet de enige: in meer stiefgezinnen zijn er problemen.

  Daarbij is de rol van een stiefmoeder vaak heel zwaar en heel moeilijk. Over het algemeen heeft zij nog altijd de verzorgende taken en ziet zij de kinderen het meest. En stiefkinderen irriteren gewoon meer dan je eigen kinderen.

  Het opbouwen van een stiefgezin kost 4 tot 7 jaar
  Dan uw eigen situatie. U hebt sinds 4½ jaar een stiefgezin en u heeft grote problemen met uw twee stiefzonen van 13 en 16 jaar. Misschien stelt het u gerust dat het normaal is dat er in stiefgezinnen problemen zijn. Veel ouders van een stiefgezin realiseren zich vaak niet dat het vormen van een stiefgezin gemiddeld 4 tot 7 jaar duurt.

  Het is als het fuseren van twee bedrijven. Elk bedrijf heeft zijn eigen cultuur, zijn eigen ongeschreven regels, zijn eigen taal en zijn eigen humor. Vóór het nieuwe bedrijf weer een eigen cultuur etc. heeft, zijn er jaren verstreken. Zo gaat het ook in een stiefgezin.

  Veel verdriet
  En bij u is er nóg meer aan de hand. Er is veel verdriet. De moeder van uw stiefkinderen is overleden, u heeft een scheiding meegemaakt, uw kinderen hebben een scheiding meegemaakt, enzovoorts.

  Kortom: uw stiefgezin is gebouwd op een fundament van verdriet.

  Respect
  Uw stiefkinderen hebben geen respect voor u, noch voor hun vader. Dat is écht een probleem, want respect is iets wat kinderen in de regel al jong van hun ouders leren. En dat hebben ze kennelijk niet meegekregen destijds.

  Het zal dus moeilijk zijn om nu nog respect te krijgen, nu de kinderen al zo veel ouder zijn. Er zullen dus fikse maatregelen nodig zijn, waarbij het zeker nodig is dat u en uw man elkaar onvoorwaardelijk steunen.

  Het geldt echter ook omgekeerd. Om respect te krijgen van je kinderen, moet je als ouders ook respect hebben voor je kinderen. Anders zal het nooit lukken.

  Wilt u hier meer over weten, dan raad ik u het volgende boek aan: "Alles went, ook een adolescent. Wegwijzer bij het opvoeden van jongeren", door Theo Compernolle e.a. (ISBN 9789020931211).

  Liegen, bedriegen en pikken
  Uw stiefkinderen hebben hun moeder verloren door de dood. Dat geeft hen veel verdriet. Ieder kind heeft een speciale band met iedere ouder. En door de komst van een nieuwe partner verandert de band met de vader.

  Kinderen hebben behoefte aan de band met hun ouders en zijn bang om die band te verliezen. Ze hebben hun moeder al verloren, dus zal de behoefte van de kinderen om een band met hun vader te hebben misschien nog sterker zijn.

  De kinderen kunnen angstig, onzeker en verdrietig zijn. Het liegen, bedriegen, pikken, etc. is daar waarschijnlijk een uiting van. Ze kunnen nu eenmaal niet op een andere manier aangeven dat er iets met ze aan de hand is.

  Het gedrag van de kinderen is natuurlijk niet goed te keuren. Dat neemt echter niet weg dat het nog best leuke kinderen kunnen zijn. Om u dat te realiseren is stap 1.

  Stap 2 is om de angst, de onzekerheid en het verdriet weg te nemen, of in ieder geval te verminderen. Als het goed is verdwijnen – of verminderen – de bijbehorende uitingsvormen (zoals het liegen, bedriegen en pikken) dan ook. Eén van de manieren waarop dat kan, is om de kinderen wat meer met hun vader te laten doen.

  Ik heb van veel kinderen gehoord dat ze het belangrijk vinden om af en toe iets alleen met hun (eigen) ouder te doen. Ze zijn namelijk zo bang die band met hun ouder te verliezen.

  Hulpverlening
  De hulpverleners waar u tot nu toe mee te maken heeft gehad, hebben u gezegd dat u goed gehandeld heeft en dat u niet te veel van de jongens moet verlangen. U vond dat soort geruststellingen niet zinvol (omdat ze niets veranderden aan de situatie) maar u moet zich wel realiseren dat dit soort veranderingen niet van het ene op het andere moment plaatsvinden.

  Zoals ik al eerder zei: het vormen van (en wennen aan) een stiefgezin kost echt veel tijd.

  Opa en Oma
  U ervaart weinig steun van de opa en oma van uw stiefkinderen. Ook dat is normaal. Veel stiefouders voelen zich niet gesteund door hun omgeving. Ze mogen een half jaar praten over het stiefgezin en dan zeggen veel mensen: "Je wist toch waar je aan begon...?"

  Maar ook al heb je alles goed overdacht en er veel over gelezen, in de praktijk blijkt het allemaal toch anders te gaan.

  Ik begrijp heel goed dat u zelf de kinderen wilt opvoeden. Toch zou u het aanbod van opa en oma om de kinderen een jaar bij ze te laten wonen, ook positief kunnen zien. Een beetje afstand van uw stiefkinderen zou heel goed kunnen werken.

  U kunt dan zien dat uw stiefkinderen toch wel leuke kinderen zijn. En zijzelf kunnen gaan zien dat uw stiefgezin een goed gezin is, waar ze graag in willen wonen.

  Rust
  Als (stief-)moeder wilt u rust en gewoon 's avonds de kinderen naar bed brengen. In ieder geval wilt u – bij ruzies – niet alsmaar tussen uw man en zijn zoons hoeven springen.

  Maar: helaas zijn er in een stiefgezin nu eenmaal veel spanningen en die zijn niet zomaar over.

  Over het algemeen willen de ouders van een stiefgezin zo gauw mogelijk een "gewoon gezin" zijn, maar dat gaat niet zomaar. Daarvoor zijn de emoties en de gevoeligheden over en weer veel te complex. Alleen de tijd kan alle wonden helen.

  Ik wens u veel succes met uw stiefgezin!

  Ietje Heybroek-Hessels
  stiefdeskundige

  P.S. Vaak helpt het om erover te kunnen praten met gelijkgestemden. De Stichting Stiefgezinnen Nederland (SSN), bereikbaar via www.stief.nl , heeft gespreksgroepen voor ouders met een stiefgezin. Leden van de SSN kunnen gratis deelnemen aan deze gespreksgroepen.

Ben ik te streng, als ik zeg dat ik de dochter van mijn vriend niet meer wil zien? (16 jr)

10 september 2004

Ik ben 21 jaar en heb nu vier jaar een relatie met mijn vriend van 35 jaar. Uit een eerdere relatie heeft hij een dochter van bijna 16 jaar en samen hebben we een zoontje van bijna 2 en een dochtertje van 3 jaar. Door problemen wonen we niet meer officieel samen maar we hebben nog wel een hechte relatie.

Het gaat eigenlijk heel goed, behalve op het gebied van de dochter van mijn vriend. Ik heb het altijd goed met haar kunnen vinden en dingen voor haar gedaan die haar ouders eigenlijk moesten doen (naar de dokter, de ggd, de oogarts, enz.) Ik ging met haar naar de stad en de bios; ik deed van alles met en voor haar.

Ik heb nu besloten dat ik haar te oud vind om weekenden bij ons slapen en vakanties bij ons door te brengen. Ook negeert ze ons totaal. Ze draagt haar bril niet (tegen onze wil in) en ze fietst nog laat over straat, terwijl wij haar hebben gezegd dat wij haar liever brengen, zodat ze tenminste geen risico's neemt.

Ik heb jeugdzorg ingeschakeld omdat haar moeder geen regels stelt en zij niet luistert. Ze laat zich nooit zien bij haar broertje en zusje, terwijl ze om de hoek op school zit en het halve schooljaar uitval heeft gehad.

Dat zijn allemaal dingen die me irriteren en die me vertellen dat ze in feite schijt aan ons heeft. Kortom: ik heb alles gedaan wat in mijn vermogen ligt, maar het helpt toch niets. Daarom had ik besloten dat ze niet meer verplicht hoefde te komen maar gewoon kon komen als ze me even belde, want ik wilde nu eens zelf kunnen beslissen of ik zin in haar had.

Nu heeft mijn vriend achter mijn rug om met haar afgesproken. Ze heeft grote ruzie met hem gehad. Hierdoor was ik haar en haar onschuldige zielige gedoe zo zat, dat ik heb gezegd dat ik haar voorlopig even niet wilde zien, om na te kunnen denken over hoe nu verder te gaan.

Nu zitten de moeder van mijn vriend, en zijn ex, en zijn ex-schoonouders met zijn dochter van alles te verzinnen om mij om te praten, en om te stoken tussen mijn vriend en mij, wat ze tot nu toe gelukkig niet is gelukt.

Mijn vraag: ben ik nu te streng als ik zeg dat ik haar helemaal niet meer hoef te zien?

[naam en adres bekend bij de redactie]

Antwoord

Veel mensen hebben moeite om een relatie te hebben met een partner die al een of meerdere kinderen uit een eerdere relatie heeft. U bent verliefd geworden op hem en niet op zijn kind. Het kost tijd om samen een stiefgezin te vormen: gemiddeld 4 tot 7 jaar. En af en toe kunt u het gevoel hebben dat u buitengesloten wordt, als uw vriend er is met zijn dochter. Samen hebben zij immers al een geschiedenis van 16 jaar.

Helaas kan niemand een vader zijn kind onthouden. Het is natuurlijk moeilijk voor u, maar een vader zal over het algemeen toch zijn dochter willen blijven zien. Stelt u zich maar voor dat iemand u zou vragen om uw kinderen niet meer te zien. Dat is een onmogelijke vraag.

Boos
Ik kan me goed voorstellen dat u – na alles wat u gedaan heeft voor uw stiefkind – boos bent, nu zij zich niet meer aan de regels houdt. Misschien komt het omdat ze in de puberteit zit en pubers overtreden nu eenmaal regels. Ze vragen om grenzen. Is ze misschien boos omdat u Bureau Jeugdzorg hebt ingeschakeld?

Een tijdje terug deed u nog veel met haar en dat ging goed. U zou zich kunnen afvragen of u haar niet meer wilt zien, of dat u gewoon boos op haar bent.

Praten
Ik zou adviseren om met haar te praten, als u dat nog kunt, en haar te vertellen wat u dwars zit. Misschien kunt u haar vragen waarom ze zich niet meer aan de regels houdt. En misschien vertelt zij u dan dat zij het moeilijk vindt dat haar ouders gescheiden zijn, en dat ze zich daardoor zo raar gedraagt. Lastig gedrag van jongeren kan namelijk betekenen dat ze niet goed weten hoe ze met een situatie om moeten gaan.

En bedenk, tenslotte, dat heel veel stiefouders zich meer irriteren aan hun stiefkinderen dan aan hun eigen kinderen!

Sterkte ermee!

Ietje Heybroek
stiefdeskundige