JURIDISCH - ALIMENTATIE - ONDERHOUDSGELD

Een scheiding betekent een breuk in de oorspronkelijke gezinssolidariteit. Het oorspronkelijke gezin, als collectieve overlevingsvorm, houdt op te bestaan. Sociaal- economisch bekeken heeft dit verregaande gevolgen. Een gezinsbreuk heeft
vaak een duidelijke impact op de levensstandaard van de ouders en het kind na de scheiding. Scheiden veroorzaakt verarming.

Ouders die hun kinderen samen opvoeden en niet hetzelfde dak delen, hebben meer kosten dan samenwonende ouders. De huisvesting van beide ouders moet voldoende groot zijn om de kinderen afwisselend op te vangen en beide ouders
streven doorgaans ook naar een gelijkwaardig comfort (huishoudtoestellen, televisie, computer, muziekinstallatie, enz…). Bed, kleerkast, bureau, evt. fiets moeten voor de kinderen dubbel worden aangekocht. De hogere opvoedingskost van
kinderen die in twee gezinnen opgroeien wordt op 30 % geraamd.

Als ouders scheiden of uit elkaar gaan dan moet de ontwikkeling van de kinderen verder kunnen gezet worden zoals voorheen. Zonder financiële middelen is dit bijna onmogelijk. Daarom zal bij een scheiding bijna altijd een alimentatie of onderhoudsbijdrage voorzien worden voor de kinderen.

Beide ouders zijn aan hun kinderen levensonderhoud, opvoeding, en een passende opleiding verschuldigd ( art. 203 b.w.). Dit blijft ook zo, indien de ouders niet meer samenleven. De ouder, bij wie het kind feitelijk verblijft, zal zijn onderhoudsplicht in natura vervullen door doorlopend de kosten en de lasten van het kind te dragen. De andere ouder is gehouden zijn bijdrage te leveren door het betalen van een onderhoudsgeld voor de kinderen.

Hoe hoog moet deze bijdrage zijn? 

Er bestaat tot op vandaag geen wettelijke regel die bepaalt hoe hoog dit bedrag moet zijn. Art. 303 B.W. bevat het principe dat beide ouders bijdragen naar evenredigheid van hun middelen. Voor de rest zwijgt de wet en laat aan de rechter een ruime appreciatiebevoegdheid toe. Dit leidt in de praktijk tot onbillijke uitspraken , die vaak op ongeloof worden onthaald. Bestaat er dan geen objektieve manier om het onderhoudsgeld voor de kinderen vast te stellen? Vele instanties wensen een schaal van onderhoudsgelden, zoals trouwens reeds bestaat in Nederland en Duitsland.

In opdracht van de algemene directie der sociale zaken van het ministerie van de Franse gemeenschap werd in 1985 een studie uitgevoerd omtrent de kostprijs van de opvoeding van kinderen. Op basis van de resultaten van deze studie, heeft de auteur er van - Roland RENARD - een berekeningsmethode ontwikkeld om op een wiskundige manier, gebaseerd op objektieve, meetbare gegevens, het onderhoudsgeld voor de kinderen vast te stellen. Het ontwikkeld model is blijkbaar dermate gezaghebbend, dat bepaalde rechtspraak expliciet en rechtstreeks van deze methode gebruik maakt om de hoogte van het onderhoudsdgeld te bepalen. Let wel, de methode is geen wetenschappelijke wetrmatigheid en zeker geen juridische norm. Ze is zowel bedoeld als referentiepunt voor hen, die in de praktijk met dit probleem te maken krijgen, zowel ouders in E.O.T. als rechters. Het is dan ook verheugend dat de studie en het model niet verworden zijn tot een louter intellectuele denkoefening, maar in de praktijk reeds toepassing hebben gekregen. Zo heeft het Hof van Beroep te Mons zich in enkele recente arresten rechtstreeks gebaseerd op het model om in een concreet geval het onderhoudsgeld vast te stellen ( Mons 9 januari 1992 L.L.M.B. 1992 485 ). Het Hof stelde vast dat ter zake geen jurisprudentiele normen bestonden en dat de bedragen, die de partijen naar voren brachten willekeurig en onbetrouwbaar waren. Bijgevolg moet men zich baseren op betrouwbare en wetenschappelijke studies. Het model van RENARD voldoet in beginsel aan deze criteria.
De berekening volgens de methode RENARD staat onderaan deze pagina

Het onderhoudsbedrag is altijd gekoppeld aan de index van de consumptieprijzen, en moet bijgevolg elk jaar opnieuw aangepast worden. Dit gebeurd in principe telkens in de maand waarin voor het eerst alimentatie betaald werd.

De jaarlijkse index-aanpassing  dient normaal gezien gevraagd te worden door diegene die het onderhoudsgeld ontvangt. Net zoals een verhuurder de huur-indexaanpassing schriftelijke moet mededelen aan de huurder. 

De ouder die de onderhoudsbijdrage moet betalen doet er goed aan om spontaan jaarlijks de ondehoudsbijdrage zelf aan te passen aan het indexcijfer. Dit spaart een hoop frustraties bij de andere partner. 

Bovendien kan de ontvanger van de onderhoudsbijdragen zich zogenaamd "stilzwijgend akkoord" verklaren met het niet aanpassen van de onderhoudsbijdrage, maar achteraf het "stilzwijgend akkoord" herroepen en de index-aanpassing van tot vijf jaar terug alsnog opeisen. En dit kan al oplopen tot een flink en overwacht bedrag.

Vóór het huwelijk afspraken maken over alimentatie

Zodra u trouwt ontstaat er tussen echtgenoten een onderhoudsverplichting naar elkaar. Zodra het huwelijk eindigt, eindigt niet automatisch deze onderhoudsverplichting. Er ontstaat mogelijk een verplichting van één van de ex-echtelieden om partneralimentatie te betalen. Bij de echtscheiding worden hierover afspraken gemaakt. Dit kan onderling of via de rechter. Kunnen deze afspraken nu ook vóór het aangaan van het huwelijk worden afgesproken?

Niet helder Het blijkt dat steeds meer aanstaande echtgenoten bewust worden van het feit dat een groot aantal huwelijken eindigt in een echtscheiding. Door de huidige maatschappelijke ontwikkelingen ontstaat de wens de alimentatieverplichting vooraf af te spreken, of zelfs uit te sluiten. De wettelijke basis is hiervoor niet overal even helder. Verschillende uitspraken van rechters bieden echter steeds meer mogelijkheden op dit terrein. Er zijn omstandigheden waarbij bijvoorbeeld het uitsluiten van de alimentatieverplichting naar de ex-partner niet wenselijk is. Hierdoor blijft het wenselijk de vooraf gemaakte alimentatieafspraken te kunnen vernietigen. Persoonlijke situatie Het is afhankelijk van ieders persoonlijke omstandigheden of vooraf gemaakte afspraken houdbaar zijn. In situaties waarbij de situatie van de ex-echtelieden vóór het huwelijk en erna gelijk zijn, en er geen kinderen bij betrokken zijn bij de echtscheiding, kan worden verwacht dat vooraf gemaakte alimentatieafspraken in stand kunnen blijven. Nieuwe rechterlijke uitspraken zullen in de praktijk hier nog meer duidelijkheid in moeten scheppen.

Flitsscheiding risico voor alimentatie

Een flitsscheiding zonder kinderen verloopt meestal zonder problemen. Maar als alimentatie betaald moet worden, ontstaan er regelmatig problemen. Dat blijkt uit onderzoek naar de juridische aspecten van huwelijk en geregistreerd partnerschap door dr. Wendy Schrama, hoofddocent familierecht aan de Universiteit Utrecht.

Uit haar onderzoek blijkt dat het berekenen van alimentatiebijdragen lastig kan zijn voor notarissen. Schrama vindt dat logisch, omdat echtscheidingen eerder altijd door de rechter werden uitgesproken terwijl advocaten de echtscheidingsconvenanten opstelden en de alimentatie berekenden. Nu de notaris de flitsscheiding kan afhandelen, zal hij steeds vaker beëindigingsovereenkomsten moeten opstellen. De alimentatieberekening is daar onderdeel van. Notarissen moeten volgens Schrama nog leren hoe zij die berekening correct moeten uitvoeren en vastleggen.